Орталық Азиядағы ең ірі ел әрі мұнай, уран және басқа да табиғи ресурстардың маңызды өндірушісі Қазақстан экономикасын әртараптандырып, өсудің жаңа көздерін дамытуға ұмтылуда. Оның ең өршіл бастамаларының бірі — елдің ең ірі қаласы әрі коммерциялық орталығы Алматының маңында қалыптасып келе жатқан жаңа инвестициялық және технологиялық хаб Alatau City.
Заманауи инфрақұрылымды, халықаралық инвестицияларды және цифрлық инновацияларды біріктіруге арналған Алатау өңірдегі бизнес пен экономикалық дамудың ірі орталығына айналуды көздейді. Британ компаниялары үшін қаржыдан бастап инжиниринг, технология және құрылысқа дейінгі түрлі салаларда мүмкіндіктер пайда болып жатқандықтан, жоба халықаралық қызығушылық тудырып отыр.
Қазақстан осы аптада Лондонда Алатауға қатысты пайымын таныстырып жатқан тұста Financial News Alatau City Authority бас атқарушы директоры Әлішер Әбдіқадыровпен қаланың мақсаттары, инвестициялық әлеуеті және болашаққа арналған жоспарлары туралы сұхбаттасты.
Alatau City туралы алғаш рет естіп отырған британ оқырмандары үшін жобаның не екенін, қай жерде орналасқанын және Қазақстанның оны неге дамытуды шешкенін түсіндіріп берсеңіз?
Alatau City — Қазақстанның ең өршіл даму жобаларының бірі. Ол инвестициялардың, инновациялардың және халықаралық бизнестің жаңа орталығына айналуға арналған.
Қала Қазақстанның оңтүстік-шығысында, елдің ең ірі іскерлік және қаржы орталығы Алматының маңында орналасқан. Алатау Орталық Азияны Қытаймен және Еуропамен байланыстыратын ірі көлік дәліздерінің бойында стратегиялық тұрғыдан тиімді орналасқан.
Сондай-ақ жоба Қазақстанның экономиканы әртараптандыру жөніндегі кеңірек стратегиясының негізгі бөлігі болып табылады. Біз жаңа салаларды дамытып, халықаралық сараптаманы тартып, жоғары білікті жұмыс орындарын құрамыз. Біздің мақсатымыз — елдің инвестиция мен бизнес үшін өңірлік хаб ретіндегі рөлін нығайту.
Қазақстан Президенті 2026 жылғы мамырда арнайы Конституциялық заңға қол қою арқылы жобаға деген берік ниетін танытты. Заң Alatau City-дің дамуының құқықтық негіздерін белгілейді.
Alatau City-дің ұзақ мерзімді пайымы қандай? Сіздің ойыңызша, оның дамуында қай салалар мен экономикалық қызмет түрлері басты рөл атқарады?
Біздің ұзақ мерзімді пайымымыз — Alatau City-ді халықаралық деңгейде бәсекеге қабілетті экономикалық орталыққа айналдыру. Ол озық салаларды, қаржылық қызметтерді және инновацияларды өмір сүрудің жоғары сапасымен ұштастырады.
Қаланың даму тұжырымдамасы қаржы және бизнес, ғылым және инновациялар, туризм, сондай-ақ өнеркәсіп және логистика салаларына бағытталған өзара байланысты төрт ауданға негізделген. Қала дамуды жеделдетуге арналған арнайы құқықтық режим аясында жұмыс істейді.
Ең бастысы, біз жекелеген салаларға инвестиция тартумен ғана шектелгіміз келмейді. Біз осы салалар бір-бірін толықтыратын орта қалыптастырғымыз келеді. Бұл жаңа іскерлік мүмкіндіктер мен білікті жұмыс орындарын туғызады.
Сондай-ақ біз таланттар мен біліктілікке, халықаралық әріптестікке және орнықты дамуға ерекше мән береміз.
Біздің түпкі мақсатымыз — инновацияға негізделген әртараптандырылған экономика.
Алатау Қазақстанның алғашқы толықтай цифрлық қаласы ретінде дамып келеді. Бұл іс жүзінде нені білдіреді және заманауи технологиялар бизнеске, инвесторларға және болашақ тұрғындарға қандай пайда әкеледі?
Біз үшін толықтай цифрлық қала дегеніміз — цифрлық шешімдерді кейінгі кезеңде қосу емес, технологияларды алғашқы күннен бастап инфрақұрылымға, мемлекеттік қызметтерге және қаланы басқаруға кіріктіру.
Біз біртұтас цифрлық экосистема құрып жатырмыз. Ол ақылды инфрақұрылымды, жасанды интеллектіні (ЖИ) және деректерге негізделген қалалық басқаруды біріктіреді. Бизнес қызметтерге тиімдірек қол жеткізеді. Инвесторлар ашықтықтың артуынан пайда көреді. Тұрғындардың күнделікті өмірі қолайлырақ болады.
Әсіресе перспективалы бағыттардың бірі — қалалық әуе мобильділігі. Alatau City-де тігінен ұшып-қонатын электр әуе таксиінің (eVTOL) Орталық Азиядағы алғашқы жолаушылар ұшуы өтті. AutoFlight Prosperity әуе кемесі сағатына 200 километрге дейін жылдамдық дамыта алады.
Сондай-ақ біз Keeta Drone және A2Z сияқты компаниялармен бірлесіп, сәлемдемелер мен тағамды дрондар арқылы жеткізу қызметтерін дамытып жатырмыз. Бұл қызметтерді арнайы жеткізу терминалдары қамтамасыз етеді.
Жоспарланған инфрақұрылымға вертипорттар кіреді, ал ұшулар ұшқышсыз әуе кемелерінің қозғалысын басқарудың цифрлық жүйесі (UATM) арқылы үйлестіріледі. Коммерциялық пайдалануды 2028–2029 жылдары бастау көзделіп отыр.
Бұл бастамалар біздің кеңірек мақсатымызды көрсетеді. Біз Alatau City-дің мобильділікті, тиімділікті және өмір сапасын арттыратын технологиялар сыналатын алаңға айналғанын қалаймыз. Олар инновациялық бизнес үшін де жаңа мүмкіндіктер ашады.
Alatau City-ді дамытуда осы уақытқа дейін қандай нәтижелерге қол жеткізілді және алдағы бірнеше жылдағы инфрақұрылым мен дамудың негізгі басымдықтары қандай?
Alatau City тұжырымдама кезеңінен әлдеқашан өтті. Біз құқықтық база, инфрақұрылым және инвестициялық жобалар бойынша айтарлықтай ілгерілеуге қол жеткіздік.
2026 жылы жалпы құны шамамен 35,3 млрд теңге болатын 28 инфрақұрылымдық жоба жүзеге асырылуда. Олар электрмен жабдықтауды, газбен жабдықтауды, сумен жабдықтауды, су бұруды және жолдарды қамтиды.
2026 жылғы 26 қазанда біз маңызды белеске жеттік. Iconic Complex құрылысының басталуын белгілеу үшін символдық іргетас тасы қаланды. Бұл көпфункционалды кешен қаланың айрықша нысандарының бірі ретінде жоспарланған.
Сондай-ақ біз халықаралық компаниялармен бірлесіп ірі өнеркәсіптік және логистикалық жобаларды ілгерілетіп жатырмыз. Сонымен қатар стратегиялық әріптестермен қала құрылысының келесі кезеңдері бойынша жұмыс істеп жатырмыз.
Біздің жақын арадағы басымдықтарымыз — көлік қатынасын жақсарту, сенімді инженерлік желілер, цифрлық желілер және жаңа инвестициялық жобаларға дайын алаңдар.
Алдағы жылдары біз инфрақұрылымды салуды жеке инвестициялармен үйлестіруге назар аударамыз. Сондай-ақ орнықты технологиялар мен заманауи қала құрылысы стандарттарын қолданамыз.
Біздің мақсатымыз — Alatau City-ді ұзақ мерзімді экономикалық өсуді қолдауға қажетті инфрақұрылыммен және институттармен қамтамасыз ете отырып, үйлесімді түрде дамыту.
Alatau City шамамен 6,9 млрд долларды құрайтын 67 әлеуетті инвестициялық жобаны айқындады. Британ және басқа да халықаралық инвесторлар үшін қай салалар ең тартымды мүмкіндіктер ұсынады және қалаға инвестиция салатын бизнес қандай артықшылықтарға үміттене алады?
Біздің қазіргі инвестициялық портфелімізге жалпы болжамды құны 6,9 млрд АҚШ доллары болатын 67 жоба кіреді. Олар салалардың кең ауқымын қамтиды және халықаралық инвесторлар үшін мүмкіндіктер ұсынады.
Біз инфрақұрылымда, логистикада, озық өндірісте, жаңартылатын энергетикада, цифрлық технологияларда және коммерциялық жылжымайтын мүлікте ерекше зор әлеует көреміз.
Британ инвесторлары үшін инфрақұрылым, орнықты құрылыс, инжиниринг, финтех және кәсіби қызметтер ерекше өзекті. Бұл — Ұлыбритания сараптамасы бүкіл әлемде мойындалған салалар.
Alatau City-дің басты артықшылықтарының бірі — Алматыға және ірі еуразиялық көлік бағыттарына жақын стратегиялық орналасуы. Бұл өсіп келе жатқан өңірлік нарықтарға қол жеткізуге мүмкіндік береді.
2026 жылғы мамырда қабылданған арнайы құқықтық база да кем маңызды емес. Ол бәсекеге қабілетті, ашық және инвесторлар үшін қолайлы реттеушілік ортаның негізін қалайды.
Біз ұзақ мерзімді инвестициялар үшін тиісті жағдай жасау үстінде жұмыс істеп жатырмыз. Оларға тиімдірек әкімшілік рәсімдер, инвесторларды қорғауды күшейту және сенімді инфрақұрылым жатады.
Халықаралық бизнес үшін Alatau City — жаңа экономикалық орталықтың бір бөлігіне ерте кезеңде айналу мүмкіндігі. Компаниялар стратегиялық әріптестік орнатып, ұзақ мерзімді коммерциялық әлеуеті бар жобаларға қатыса алады.
Alatau City-де халықаралық инвестицияларды тартуға арналған арнайы құқықтық режим енгізілді, ал инвестициялық дауларды шешу жүйесіне ағылшын жалпы құқығының қағидаттарын енгізу жоспарлануда. Бұл тәсіл шетелдік инвесторлар үшін қолайлы әрі болжамды іскерлік орта қалыптастыруға қалай көмектеседі?
Құқықтық айқындық пен болжамды реттеу ұзақ мерзімді халықаралық инвестициялар үшін аса маңызды. Инвесторлар өз құқықтарының қорғалатынын білуі керек. Оларға коммерциялық дауларды шешудің ашық әрі тиімді тәсілдері де қажет.
Маңызды келесі қадам — инвестициялық дауларды шешудің мамандандырылған тетігі. Ол ағылшын жалпы құқығының қағидаттарына негізделеді. Біз сондай-ақ Англия мен Уэльс құқығын қолдануды ұсынамыз.
Ағылшын құқығы халықаралық коммерциялық мәмілелерде кеңінен қолданылады. Әлемнің түкпір-түкпіріндегі инвесторлар мен қаржы институттары оны жақсы біледі. Оның қағидаттарын қолдану құқықтық белгісіздікті азайтып, келісімшарттарға деген сенімді нығайта алады.
Алайда заңнаманың өзі жеткіліксіз. Тиімді іске асыру, ашық рәсімдер және есеп беретін институттар да дәл сондай маңызды.
Біздің мақсатымыз — халықаралық инвесторлар ұзақ мерзімді міндеттемелер ала алатын іскерлік орта қалыптастыру. Олар өз құқықтарын, міндеттерін және қызметіне қолданылатын ережелерді анық түсінуі тиіс.
Сіздің Лондонға сапарыңыз Қазақстан Ұлыбританиямен экономикалық әріптестікті тереңдетуге ұмтылып отырған кезеңге тұспа-тұс келіп отыр. Arup және Norton Rose Fulbright сияқты британ компаниялары Alatau City-дің дамуына өз сараптамасымен үлес қосып үлгерді. Британ бизнесімен, қаржы институттарымен және инвесторлармен одан әрі ынтымақтасудың ең үлкен мүмкіндіктерін қай салалардан көресіз?
Ұлыбритания — Қазақстанның маңызды әріптесі, әсіресе инвестиция, қаржылық қызметтер, инжиниринг, технология және халықаралық бизнес стандарттары салаларында.
Британ сараптамасы Alatau City-дің дамуына қазірдің өзінде үлес қосып келеді. Мысалы, Arup және Norton Rose Fulbright қала құрылысын жоспарлауға және қаланың құқықтық базасын әзірлеуге қатысуда.
Біз бұл ынтымақтастықты кеңейтудің айтарлықтай әлеуетін көреміз. Негізгі бағыттар — инфрақұрылым, орнықты құрылыс, цифрлық технологиялар және озық инжиниринг.
Тағы бір маңызды бағыт — инвестициялар және жобалық қаржыландыру. Біз халықаралық қаржы институттарымен, институционалдық инвесторлармен және басқа да әріптестермен пікір алмасуға әзірміз. Бірлесе отырып, коммерциялық тұрғыдан тиімді инфрақұрылымдық және даму жобаларын қаржыландыру жолдарын зерделей аламыз.
Сондай-ақ бізді инновациялар, жаңартылатын энергетика, ақылды мобильділік және заманауи қалалық қызметтер саласындағы бірлескен жұмыс қызықтырады.
Біздің Лондонға сапарымыз — бар байланыстарды нығайту мүмкіндігі. Біз сондай-ақ жаңа әріптестерді Alatau City-дің инвестициялық әлеуетімен таныстырып, ынтымақтастықтың практикалық бағыттарын тапқымыз келеді.
Халықаралық ынтымақтастық капиталды, сараптаманы және технологияларды біріктірген кезде ең үлкен құндылық әкелетініне сенімдіміз. Мұндай үйлесім орнықты экономикалық мүмкіндіктер туғызады.
Британ бизнесіне айтар сөзіміз қарапайым: Alatau City Орталық Азиядағы экономикалық өсудің жаңа орталығын қалыптастыруға атсалысу мүмкіндігін ұсынады.
